Home › Gids labdata › Dosering en veiligheid
Dosering en veiligheid: EFSA-bovengrenzen en maximumhoeveelheden in Duitsland, Oostenrijk en Zwitserland
De regel voor gepersonaliseerde supplementen: zoveel als nodig, nooit meer dan veilig is. Bij Novogenia ligt elke dosis tussen ongeveer een derde en drie keer de referentie-inname en op of onder de aanvaardbare bovengrens van inname van EFSA – ijzer bijvoorbeeld op maximaal 40 mg. Er zijn geen EU-brede maximumhoeveelheden voor voedingssupplementen; Duitsland en Oostenrijk hebben geen wettelijke maximumhoeveelheden, al publiceert het Duitse BfR wel aanbevelingen. Zwitserland legt bindende maximumhoeveelheden per dagportie vast, sommige ruim onder de waarden van EFSA.
IJzer: waar zelfs EFSA geen bovengrens kan afleiden
Voor ijzer kon de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA) geen aanvaardbare bovengrens van inname afleiden – de gegevens waren ontoereikend. In plaats daarvan geeft ze een veilig innameniveau: 40 mg per dag voor volwassenen, ook tijdens zwangerschap en borstvoeding. Precies daar ligt het maximum van Novogenia voor ijzer.
Rekenkundig zou het venster meer toestaan: de referentie-inname voor ijzer is 14 mg, en drie keer dat zou 42 mg zijn. De bovengrens kapt de piek af. Dat laat het kernprincipe van dit artikel zien: bij micronutriënten is meer niet automatisch beter. Bij veel ervan volgt het risico een U-vormige curve – te weinig is ongunstig, te veel ook. Voorbeelden zijn ijzer, vitamine A, seleen, de balans tussen zink en koper, en foliumzuur, dat een tekort aan vitamine B12 kan maskeren. Personalisatie betekent daarom: zoveel als nodig, nooit meer dan veilig is. Hier lees je welke grenzen gelden – wetenschappelijk, in de EU, in Duitsland, in Oostenrijk en in Zwitserland.
De maatstaf: de bovengrenzen van EFSA
De aanvaardbare bovengrens van inname (UL) is de maximale totale chronische dagelijkse inname van een voedingsstof uit alle bronnen waarbij geen risico op nadelige gezondheidseffecten wordt verwacht. EFSA bundelt alle waarden in een overzicht van de aanvaardbare bovengrenzen van inname, laatstelijk in versie 11 van augustus 2025. Drie details zijn voor jou van belang:
- Totale inname: In de regel omvat de UL alles wat iemand binnenkrijgt – voeding, verrijkte levensmiddelen en voedingssupplementen samen.
- Uitzonderingen: Voor magnesium geldt de UL alleen voor gemakkelijk dissocieerbare magnesiumzouten en -verbindingen zoals magnesiumoxide, bijvoorbeeld in voedingssupplementen, niet voor magnesium dat van nature in levensmiddelen voorkomt. Voor folaat geldt ze alleen voor toegevoegde vormen zoals foliumzuur en methylfolaat.
- Veilig innameniveau: Waar de gegevens niet volstaan voor een UL, geeft EFSA soms een veilig innameniveau, bijvoorbeeld voor ijzer en mangaan. Een inname daarboven betekent niet automatisch een risico.
| Voedingsstof | EFSA, volwassenen | Maximum van Novogenia |
|---|---|---|
| Vitamine D | UL 100 µg | 100 µg |
| Vitamine B6 | UL 12 mg | 4,3 mg |
| Folaat | UL 1.000 µg (toegevoegde vormen) | 600 µg |
| Seleen | UL 255 µg | 165 µg |
| Zink | UL 25 mg | 25 mg |
| Magnesium | UL 250 mg (toegevoegde vormen) | 250 mg |
| Calcium | UL 2.500 mg | 1.200 mg |
| IJzer | geen UL; veilig innameniveau 40 mg | 40 mg |
Omdat de UL meestal op de totale inname betrekking heeft, hoort in elk proces één vraag thuis: wat neemt de klant verder nog in? Andere voedingssupplementen tellen op bij de receptuur.
Het venster: een derde tot drie keer
Binnen deze bovengrenzen werkt Novogenia met een vast venster. De schaal zijn de referentie-innamen uit de EU-etiketteringswetgeving (bijlage XIII bij Verordening (EU) nr. 1169/2011). Dat is één waarde voor alle volwassenen – geen persoonlijke aanbeveling, alleen de schaal waarop het venster is gedefinieerd:
- Minimum: ongeveer een derde van de referentie-inname voor elke opgenomen voedingsstof.
- Maximum: ongeveer drie keer de referentie-inname, alleen gebruikt wanneer genetica, leefstijlgegevens of bloedwaarden dat rechtvaardigen.
- Uitzonderingen naar boven: vitamine D3 (10 tot 100 µg) en vitamine B12 (80 tot 800 µg); van een hoge orale dosis vitamine B12 wordt slechts ongeveer 1% opgenomen.
- Uitzonderingen naar beneden: magnesium (250 mg) en zink (25 mg) eindigen bij de UL, calcium bij 1.200 mg en koper bij 2 mg.
- Geen referentie-inname: omega-3, co-enzym Q10, alfaliponzuur, collageen, luteïne, MSM, hyaluronzuur en fytosterolen hebben elk een vast minimum en maximum.
Een berekende behoefte onder het minimum wordt op het minimum gezet, een behoefte boven het maximum op het maximum. Twee mensen met een zeer hoge behoefte krijgen daarom dezelfde dosis – dat is zo bedoeld. De volledige tabel staat op Doseringsgrenzen voor micronutriënten; hoe een merk zijn eigen doseringsregels vastlegt, lees je in Een receptuur ontwikkelen.
Belangrijk voor jou als data-eigenaar: het venster wordt bij elke productieronde opnieuw toegepast – met de actuele leeftijd en met nieuwe bloedwaarden, genetische gegevens of antwoorden op de vragenlijst. Nieuwe gegevens kunnen een dosis verschuiven, maar nooit uit het venster duwen.
EU: maximumhoeveelheden voorzien, maar nooit vastgesteld
Artikel 5 van Richtlijn 2002/46/EG voorziet in maximumhoeveelheden vitaminen en mineralen in voedingssupplementen, per door de fabrikant aanbevolen dagelijkse portie. Daarbij moet rekening worden gehouden met de veilige maximumniveaus die via een wetenschappelijke risicobeoordeling zijn vastgesteld en met de inname uit andere bronnen. Tot op vandaag zijn ze niet vastgesteld: volgens de Europese Commissie is er vanwege de complexiteit van het vraagstuk en uiteenlopende standpunten nog geen voorstel ingediend.
Twee dingen zijn toch bindend. Ten eerste de basisregel van de voedselveiligheid: levensmiddelen die onveilig zijn, worden niet in de handel gebracht (artikel 14 van Verordening (EG) nr. 178/2002). Ten tweede de etikettering: elk voedingssupplement vermeldt de aanbevolen dagelijkse dosis en draagt een waarschuwing om die niet te overschrijden (artikel 6, lid 3, van de richtlijn). Een betrouwbare producent heeft daarom eigen, transparante doseringsregels nodig – vraag ernaar.
Duitsland: geen wettelijke maximumhoeveelheden, wel aanbevelingen van het BfR
De Duitse verordening inzake voedingssupplementen (Nahrungsergänzungsmittelverordnung, NemV, in het Duits) regelt welke voedingsstoffen in welke vormen mogen worden gebruikt (§ 3), wat er op het etiket staat (§ 4) en dat een product moet worden genotificeerd bij het Federaal Bureau voor Consumentenbescherming en Voedselveiligheid (BVL) (§ 5). Ze bevat geen wettelijke maximumhoeveelheden voor vitaminen en mineralen.
Het Duitse Federaal Instituut voor Risicobeoordeling (BfR) heeft echter voorstellen voor maximumhoeveelheden per aanbevolen dagelijkse dosis van een product gepubliceerd, sinds 2021 voor mensen vanaf 15 jaar. Daarin is rekening gehouden met de bovengrenzen van EFSA, de referentiewaarden voor de inname van voedingsstoffen en de hoeveelheden die mensen al via hun gebruikelijke voeding binnenkrijgen. Daarom liggen ze voor sommige voedingsstoffen ruim onder de waarden van EFSA. De voorstellen zijn aanbevelingen van een overheidsinstantie, geen wet. Wie in Duitsland verkoopt, moet ze toch kennen en de positionering met deskundigen afstemmen.
Oostenrijk: een verordening zonder maximumhoeveelheden
De Oostenrijkse verordening inzake voedingssupplementen (Nahrungsergänzungsmittelverordnung, NEMV, Bundesgesetzblatt II nr. 88/2004, in het Duits) zet de EU-richtlijn om. Ze somt de toegestane vitaminen en mineralen en hun vormen op (§ 2), schrijft onder meer de aanbevolen dagelijkse dosis en een waarschuwing om die niet te overschrijden voor (§ 3), evenals de hoeveelheid per dagelijkse dosis (§ 5). Ook deze verordening bevat geen maximumhoeveelheden. De algemene plicht om alleen veilige levensmiddelen in de handel te brengen, geldt wel. Net als in Duitsland zijn daarom de doseringsregels van de producent doorslaggevend.
Zwitserland: bindende maximumhoeveelheden per dagportie
Zwitserland kiest een eigen weg. De verordening van het Federaal Departement van Binnenlandse Zaken (EDI) inzake voedingssupplementen (VNem, SR 817.022.14, in het Duits) legt in bijlage 1 bindende maximumhoeveelheden voor volwassenen vast die per aanbevolen dagportie niet mogen worden overschreden (art. 2, lid 5, VNem; geconsolideerde versie van 1 februari 2024). Een uittreksel ter vergelijking:
| Voedingsstof | EFSA, volwassenen (totale inname) | Zwitserland, VNem (per dagportie) |
|---|---|---|
| Vitamine D | 100 µg | 70 µg |
| Folaat of foliumzuur | 1.000 µg (toegevoegde vormen) | 750 µg |
| Vitamine B6 | 12 mg | 15 mg |
| IJzer | 40 mg (veilig innameniveau) | 21 mg |
| Zink | 25 mg | 5,3 mg |
| Seleen | 255 µg | 165 µg |
| Magnesium | 250 mg (toegevoegde vormen) | 375 mg |
| Calcium | 2.500 mg | 750 mg |
De belangrijkste verschillen met de EU, Duitsland en Oostenrijk:
- Wet in plaats van een leemte: De EU heeft geen geharmoniseerde maximumhoeveelheden, Duitsland en Oostenrijk hebben geen nationale. In Zwitserland zijn ze bindend.
- Per product, niet per persoon: De VNem begrenst de dagportie van een product; de UL van EFSA beschrijft de totale inname van een persoon uit alle bronnen.
- Soms strenger, soms ruimer: Voor vitamine D, foliumzuur, ijzer, seleen en calcium liggen de Zwitserse waarden onder die van EFSA, en voor zink zelfs duidelijk. Voor magnesium en vitamine B6 liggen ze hoger.
- Vitamine A alleen als bètacaroteen: maximaal 1.360 µg retinolequivalenten per dagportie, wat overeenkomt met 8,2 mg bètacaroteen.
- Waarschuwingen gekoppeld aan hoeveelheden: Boven 250 mg magnesium per dag is bijvoorbeeld een waarschuwing verplicht dat magnesiumpreparaten een laxerende werking kunnen hebben.
- Doorlopende actualisering: Het Federaal Bureau voor Voedselveiligheid en Diergeneeskunde (BLV) past de bijlagen aan de stand van wetenschap en techniek aan en aan het recht van de belangrijkste handelspartners van Zwitserland (art. 6 VNem).
Voor een gepersonaliseerde receptuur betekent dit: voor klanten in Zwitserland begrenst de VNem het doseringsvenster verder – voor zink bijvoorbeeld op 5,3 mg in plaats van 25 mg. Novogenia leeft nationale wettelijke maximumhoeveelheden na. Zoek daarom vroeg in het project uit naar welke landen je gaat leveren. Zwitserland heeft ook eigen regels voor de genetische analyse zelf; meer in Van genetische gegevens naar receptuur.
Medicijnen, zwangerschap, interacties
Bovengrenzen beschermen de bevolking als geheel; individuele situaties vragen meer. Bij medische aandoeningen, medicijnen, zwangerschap en borstvoeding hoort de vraag naar suppletie thuis bij een arts, net als bij afwijkende bloedwaarden. Het Zwitserse recht maakt dat met een voorbeeld zichtbaar: vanaf 25 µg vitamine K per dag eist de VNem de vermelding dat mensen die antistollingsmiddelen gebruiken eerst hun arts moeten raadplegen.
Interacties tussen voedingsstoffen – bijvoorbeeld tussen calcium en ijzer, of tussen zink en koper, die om dezelfde opnameroutes concurreren – kunnen in een receptuur worden opgelost door ze op verschillende momenten af te geven; details in Een receptuur ontwikkelen. Wat voor jou als lab of platform het belangrijkst is: leg vast hoe gevallen met medicijnen, zwangerschap of afwijkende waarden worden herkend en naar een arts worden doorverwezen. Hoe bloedwaarden in de receptuur doorwerken, laat Van bloedwaarden naar receptuur zien.
Checklist: veiligheid in je project
- De doseringsregels van de producent zijn openbaar gemaakt: minimum, maximum, uitzonderingen en bovengrens per voedingsstof.
- Elk maximum ligt op of onder de bovengrens of het veilige innameniveau van EFSA.
- Je doellanden zijn vastgelegd en hun eisen gecontroleerd – in Zwitserland de bindende maximumhoeveelheden van de VNem, in Duitsland de aanbevelingen van het BfR.
- Je klanten wordt gevraagd naar andere voedingssupplementen die ze innemen.
- Medicijnen, zwangerschap, borstvoeding en afwijkende bloedwaarden leiden tot medisch onderzoek.
- Etiket en inlegvel vermelden de aanbevolen dagelijkse dosis en de waarschuwing om die niet te overschrijden.
- Nieuwe bloedwaarden of antwoorden op de vragenlijst gaan mee in de volgende productieronde – binnen hetzelfde venster.
Veelgestelde vragen
Wat is een aanvaardbare bovengrens van inname (UL)?
Bestaan er in de EU wettelijke maximumhoeveelheden voor voedingssupplementen?
Wat betekenen de Zwitserse maximumhoeveelheden voor een gepersonaliseerde receptuur?
Kan een gepersonaliseerde receptuur te hoog gedoseerd zijn?
Wat geldt er bij medicijnen, zwangerschap en borstvoeding?
Gerelateerd: Doseringsgrenzen voor micronutriënten · Een receptuur ontwikkelen: dosering, bovengrenzen, interacties · Van bloedwaarden naar receptuur
Vervolgproducten voor je gegevens?
Vertel ons welke gegevens je hebt en wie je klanten zijn – we laten je zien welk vervolgproduct past.
Project aanvragen →Aanbod voor labsLet op: Deze gids bevat algemene informatie voor bedrijven en professionals en vervangt geen medisch of juridisch advies. De genetische eigenschappen die in een genetische analyse worden vastgesteld, zijn goed gedocumenteerd (elk opgenomen gen wordt ondersteund door ten minste drie onafhankelijke studies); aanbevelingen die daaruit worden afgeleid, zijn logische conclusies, niet wetenschappelijk bewezen. Regelgeving kan veranderen; fouten en wijzigingen voorbehouden.